Bir buluşma sözü vardı ortada, evet! 7 Mart’ta TÜYAP Bursa Kitap Fuarı’nda Ece Temelkuran okuyucuları ile biraraya gelecek ve kitaplarını imzalayacaktı. Ancak aramızdaki söz sadece bundan ibaretti.

Çağdaş Gazetecileri Derneği Bursa Şubesi olarak söyleşi için yaptığımız davetlerde biraraya gelemesekte, okuyucularına verdiği sözü kendim için biraz daha uzatma ümidim vardı giderken.

2006 yılında yine kitap fuarında ilk karşılaşmamızda köşe yazıları yazmaya çalıştığımı söylediğimde, “Köşe yazarı dostuma “diye imzalamıştı kitabını samimiyetle.Henüz ve herzaman yazacaklarının başında olan bana verdiği bir cesaretti ve anlamlıydı…

İşte 3 yıl sonra tekrar güleryüzüyle karşımda. Merhaba deyip elimi sıkarken, kitabını imzaladığında, kısa bir sohbet yapabileceğimizi de hissettirdi.

Röportaj ya da söyleşi diyemiyorum yazdıklarıma. Çünkü mekanı ve süre kısıtlılığını düşündüğümde aklımdan geçenleri toparlayıp, soluklandığı bir anda, kısa ama verimli bir sohbet yapabildim kendi adıma.

Kitap kokusu içinde sohbet ettik Ece Temelkuran’la, paylaşıyorum;

 

“Ben bugünlerde ikrah halindeyim”

Ece Temelkuran bugünlerde çok üzgün… “Bu gidiş iyi bir gidiş değil” diyor ve kendisi gibi düşünen insanlara yaşayacak yer kalmayacağının endişesini taşıyor yüreğinde.

Yalan gündemlerin yorgunluğu var üzerinde “İçimden yazmak gelmiyor” derken…

Ve konuştukça hüznü de yansıyor giderek vücut diline.

Sitemle, öfkeyle karışık bir cümle ile dillendiriyor üzüntüsünü; “Bugünlerde bir ikrah halindeyim. Geçer…”. Susmasını isteyenlere inat belki de, gülümsüyor sonra…

 

Sibel BAĞCI UZUN

• Latin Amerika’daki gibi ya da bize özgü bir şekilde, Türkiye’de bir halk hareketi olacağına inanıyor musunuz? Kriz, işsizlik ya da bi sürü sebep var belki ama örgütlü bir hareket olması için ne lazım?

Türkiyede bir hareket var ama bizim beğendiğimiz tarzda bir hareket değil. Örgütlü bir hareket yok ama insanlar çırıpçıplak sokaklara fırlıyor, birbirlerini kesiyorlar. Bu da bir halk hareketi aslında, hareket değil ama birşeyler söylemeye çalışıyor insanlar. Örgütlü olmadığı için bir halk hareketi olmuyor. Ve şuanda olabileceğini düşünmüyorum.

• Halk gerçekten mecliste ne zaman olur?

Kendinin bir halk olduğunu anlaması lazım önce, halkın girebilmesi için meclise. Ve bunu hakettiğini anlaması lazım. Buda bir eğitim ve süreç meselesi.

• Dünyada yeni lider tipi çıktığına inandığınızı söylüyorsunuz. İşte Chavez, İran’da Ahmedinejad. Türkiye bu lider tanımının neresinde. Özellikle Davos’tan sonra.

Yani Davos’ta güzel bir hareket yapıp tüm puanları topladı başbakanımız ama, o işler öyle kolay değil. Yani Irak’a asker göndermek için harcadığı çabalar geliyor aklıma da. Ortadoğulular için okadarda endişe duyduğunu, kaygılandığını düşünmüyorum oyüzden. Ayrıca Darfur katili Ömer El Beşir’le bu kadar ahbap olan bir insanın, hakikaten insan hayatına değer verip vermediği konusunda da ciddi şüphelerim var.

• Peki yeni bir lider kavramına Tayyip Erdoğan uyuyor mu? Bizim ülkemiz yeni bir lider çıkardı mı, günümüze kadar gelenleri değerlendirdiğinizde.

Belki insanlar onu öyle birisi zannettiler ama o öyle birisi değil. Öyle bir siyasi hareketin içinden gelmiyor.

• “Memleketin insanlarının birbirinin hikayesini dinlemesi, bu memleketin toplumsal kültürünü ve bağını çok etkiler” diyorsunuz.

Sizce toplum olabildik mi ? Ya da olmaya ne kadar yakın ve uzağız?

Toplum olmaktan giderek uzaklaşıyoruz. Çünkü etnik, dini veya siyasi ayrılıklara da lüzum yok, herkes birbirini öldürmek istiyor memlekette. Herkes birbirini boğazlamak istiyor. Olağanüstü bir öfke ve nefret topluluğu halindeyiz . Oyüzden çok endişelerim var gelecekle ilgili. Yakın gelecekle ilgili.

• Aydın kelimesi de artık tartışılır oldu. Aydınlar mı halka inemedi halk mı aydınlara yetişemedi sizce.

Bukadar aydın düşmanlığının olduğu bir yerde bizim yaşıyor olmamız bile bir mucize zaten. Başbakan dahil bütün egemenler bizi hedef gösteriyorlar. Ve susmamız gerektiğini söylüyorlar.

Dolayısıyla bizim kendi hayatımızı idame ettirecek kadar hayatımızı kazanıyor olmamız bir mucize, yaşıyor olmamız mucize. Bize kızan ve başbakanı çok seven birisi gelip heran bir şey yapabilir mesela herhangi birimize. Dolayısıyla bu kadar sistematik bir aydın düşmanlığının olduğu yerde, suçlanacak ilk grup aydınlar değil bence.

• Siz de kendinizi tedirgin hissediyor musunuz?

Tedirgin hissediyorum çünkü şundan tedirgin hissediyorum. Yani birşey olacak bana falan, onları düşünerek insan kafayı yer, onları düşünmüyorum da, ama şu yüzden tedirginim; bu gidiş iyi bir gidiş değil ve bize yaşayacak biryer bırakmayacak. Düşünen insanlara yaşacak bir yer bırakmayacak bir ülkedeyiz şuanda.

• Sizin için duygusal diyorlar okuyucularınız, sevenleriniz ve sevmeyenleriniz aslında.

(Gülerek ) Niye başbakanın duygusallığı çok hoş oluyor da benimki olmuyor mu. Ben çok rasyonel bir insanımdır. Duygusal ve rasyonel bir insanım ama onlar sözcükleri doğru kullanmayı bilmeyen insanlar, böyle şeyler söyleyenler.

• Yeni bir projeniz var mı?

(Gülerek) Var ama söylemeyeceğim. (Israr ediyorum) Hayır söylemeyeceğim.

• Televizyonla mı ilgili?

Yok yok, yazıyla ilgili.

• Şuanda bir listeniz var mı gideceğiniz yerler ve yazacağınız şeylerle ilgili, yoksa gündeme göre değişiyor mu?.

Kendi listem var da gündemle denk geldiği zaman iyi oluyor. Ama bazen denk gelmiyor, ben kendi listemi uyguluyorum.

• Kadın olmanın verdiği artı eksi özellikler var mı mesleğinizde?

Ay! O soruyu bir geçelim ya. Ben artık bayıldım o sorudan.

(Zaman darlığından bende atlıyorum ve soruyu açamıyorum aslında. Aklımda geçtiğimiz haftalarda ÇGD’de dinlediğimiz Ekonomist İsrail muhabiriCatrin Ormestad’ın anlattıkları var.Gazze’de hemşire kılığında bir hastanede. Serseri bir kurşun hamile bir kadının 8 aylık bebeğini öldürmüş. Hastanede, kadınla röportaj yapmaya çalışırken, birisi elle çizilmiş bir bebek resmini duvara asıyor. Çünkü Filistin’deki geleneğe göre ölenlerin fotoğrafı asılırmış. Ve henüz dünyaya gelmemiş bebeğin elle resmini çizmişler. Catrin “Bu olay beni çok sarstı. Bir gazeteci olarak ağlamamam gerekiyordu ama ağladım. Gazze’den ayrılırken de aynı şeyi yaptım. Çünkü bir daha oraya dönemeyeceğimi biliyordum” diyordu…)

• Gazetecilik dışında B planınız var mı hayatla ilgili?

Var. (Karşılıklı gülerek ve aynı anda) Var da söylemeyeceğim.

(Bakışıyoruz) Söylemeyeceğim gerçekten.

“Nezaman ki bağırılmaya başlanıyor, ben kenara çekilmek istiyorum”

• Peki ‘korkarım yaşayamayacağız burada’ dediniz. Tedirginlikten mi yoksa hayatla ilgili farklı planlar mı var.

Ya, bu özellikle bugünlerde, bu yazı yazmak işinin siyasi kutuplaşmanın da sonucu olarak manasız bir kayıkçı dövüşüne döndüğünü düşünüyorum. İçimden yazmak gelmiyor doğrusunu isterseniz.

• En son bununla ilgili “Ben kimsiniz?” başlıklı bir yazınız vardı. Köşe yazarı olarak tavır almaktan ve tavır yorgunluğundan bahsetmiştiniz.

Evet bir o. İkincisi de insanlar gerçek gündem diye sonderece yalan bir gündemle oyalanıyorlar. Ve ben bundan da çok yorgunum. Kot taşlama işçileri teker teker ölüyor, tersanelerde işçiler ölüyor, insanlar yoksulluktan kırılıyorlar. Açlık, korkunç şeyler oluyor. Ve biz oturup şeyi konuşuyoruz, yani o bir padişah pankartı, bilmem ne falan filan, böyle şeyler. Ben bundan ikrah getirdim. Tam sözcüğü bu . Ben bugünlerde bir ikrah halindeyim, diyeyim size.

• Ve çok fazla yazan yok aslında gerçek gündemi , bu konulara temas eden yok .

Yazan yok ve yazdığmız zamanda kızıyorlar biliyor musunuz. ‘Niye gündemle ilgili yazmıyorsunuz’ falan diye. Çok üzgünüm ben bugünlerde, çok üzgünüm. Geçer… (gülümsüyor)

• Aslında siz bizsiniz bunu söylemek istiyorum. Her görüşünüze katılıyorum anlamında söylemiyorum bunu. Ama size kızanlar kadar katılanlar da çok fazla. Bunları söyleyecek, yazacak insanların olması lazım. Cesur olduğunuzu düşünüyorum bu konuda.

(Elimi tutarak) Çok sağol…

• Özür dileme kampanyasına gelmek istiyorum. Bir röportajınızda ermenilerin halk olarak genel bakışı için diyorsunuz ki ;

“Ne kadar uzlaşmacı davranırsanız davranın, onlar bir yerde lafı siz bizim topraklarımızı aldığınıza getiriyorlar ve hakikaten sana ait olmayan bir suçu sana yüklüyorlar. Eğer yapıldıysa ben yapmadım, başkası yaptı. Benim bir ilgim yok bunla. Özür dilemekte istemiyorum. Bu benim suçum değil. Tarihsel bir özür dilenir belki, o başka meselede, ben kişisel olarak bir suçluluk duygusu hissetmiyorum. “

• 2008 yılı sonlarına doğru ise özür dileme kampanyasında bulundunuz ve çok tepki aldınız. Beklediğiniz tepki bu muydu? Kişisel değil tarihsel bir özür dilediğinizi anlıyorum buradan. Ezber bozmak var mı bunun içinde.

Hayır. Şöyle; öyle bir hareket vardı ve başka bir şey yoktu. O yüzden onu desteklemek gerekiyordu. Can sıkıcı olan şuydu; böyle konular gündeme geldiği zaman insanlar bağırmaya başlıyor. Bağıranlar ortaya çıkınca konuşanların sesi duyulmuyor ve ne zaman ki bağırılmaya başlanıyor ben kenara çekilmek istiyorum. Çünkü o zaman benim içinde olmamam gereken, benim gibi insanların içinde olmaması gereken bir kavga başlıyor. Ve o kavga bizim gibi insanlara her zaman zararlı olmuş bir kavga. Hrant bu yüzden öldürüldü yani. Hrant’ın ne dediğini herkes o öldükten sonra öğrendi. Çünkü o kadar çok bağırıyorlardı ki Hrant’ın sesini duymadılar. O yüzden, o kavga başladığı zaman hiç hoşlanmadım sonuçlarından o kampanyanın. Ama o kampanya yapılması gereken bir şeydi. Evet ve yapıldı.

• Ne kadar kişi tarafından doğru algılandı peki?

O kampanyaya imza koyan ve imza koymak isteyip korkanlar da dahil olmak üzere pek çok insan tarafından algılandığını düşünüyorum. Ama o kadar büyük bir korku tüneli yaratılıyor ki, herkes unutmak istiyor gördüğü şeyi. Aman öyle bir metin olmadı, böyle bir şey yapılmadı. Ve kapandı zaten.

• Kapandı mı?

Kapandı sayılır, şimdilik uyuyor bu mesele.

• Tehdit alanlar var, siz de sanırım?

Tabi, tabi ama yani mesele o değil. Mesele genel olarak böyle bir konu konuşulmak istenmiyor bu ülkede. Biraz daha bekletiyoruz.

• Çok fazla söyleşi yapmıyorsunuz neden?

Neden yapmıyorum. Çünkü bu ülkede fazla konuşulduğunu düşünüyorum, ben de o konuşanlardan biri olmak istemiyorum. Gerçekten çok fazla konuşuluyor. Gerek yok.

• Köşe yazarları hakkında ne düşünüyorsunuz. Okurken ayırdığınız isimler var mı?

(Gülerek) Genel bir şey düşünmüyorum. Hayır, öyle bir şey yapmıyorum. Çünkü benim işim bu. Hemen hemen hepsini okuyorum. Yaaaa düşünün ne acılar çekiyorum!

• Vakit ayırdığınız için çok teşekkür ediyorum.

ÇGD Bursa Şubesi Söyleşisine katılan gazeteciler Gideon Levy ve Catrin Ormestad söyleşisi üzerine, Adnan Baştopçu’nun kalemine sağlık diyerek;

Acayip bir adam, enteresan bir kadın Çok acayip bir adamla tanıştık. Ve enteresan bir kadınla.

Adamın adı Gideon Levy. İsrailli. Kadının adı Catrin Ormestad. İsveçli. Her ikisi de gazeteci.

Kader onları Gazze’de buluşturmuş.

 Adam, yüzde 81’i savaş yanlısı (Ki nüfusun yüzde 20’si zaten Filistinli) bir ülkede barış yanlısı. Hükümetlere, daha doğru söylemle devlete muhalif. O kadar ki, yakın geçmişte yaşanan Gazze operasyonunun başladığı gün Haarets Gazetesi’ndeki köşesinde şunları yazacak kadar:

‘‘Efsane bu ya. İsrailli matematik profesörü Haim Hanani öğrencilerinden Hayfa’dan Eylat’a insan kanı taşıyacak bir boru hattı projesi çizmelerini istemiş. İtaatkar öğrenciler harıl harıl çalışmışlar. Açıları hesaplamışlar. Borunun çapı, kalibresi, bölgenin topoğrafyası, logaritmik hesapları, korozyon olasılığı, hattın hangi noktalarda girift şekiller alacağı vs. Ve ellerinde proje çıkmışlar hocalarının karşısına… Ve fakat ‘Kaldınız!’ demiş Hoca, ‘Hiçbiriniz sormadı, bu kan kimin kanı? Böyle bir boruya niçin ihtiyacımız var ve bu iki nokta arasında kimin kanını taşıyacağız?’ diye.’’

Hikaye pek güzel özetliyor, bölgedeki haleti ruhiyeyi. Toplum öyle bir hale gelmiş ki, insan kanı taşınacak bir projeyi hazırlamaktan zerre tereddüt geçirmiyor, gencecik mühendislik öğrencileri…

Gideon Levy ile tanıştıktan ve onu dinledikten sonra, hem de operasyonun başladığı gün ülkenin ciddi bir gazetesine böyle bir yazıyı, ancak böyle bir adamın yazabileceğine ikna oluyorsunuz.

Hamas’ı ‘askeri kanadı da olan siyasi bir yapılanma’ diye kaç İsrailli tanımlar!

‘Yazdıklarım nedeniyle o kadar da rahat değilim, ülkemde ‘Vatan haini’ ilan edildiğimi biliyorum, ama ben doğru bildiğimi yapıyorum’ diyen bir adam bu.

İşte söylediklerinden bazı satır başları:

Davos:İlk kez bir lider ayağa kalktı ve sesini yükseltti. Erdoğan’ı tanımam etmem ama, yaptığı hareket bana çok iyi geldi. Kendisini barış için çabalayan bir lider olarak gördüm. Buna karşılık Peres oldukça rahattı. Bu kadar rahat olması gerekmiyordu. Davos’ta Erdoğan’ın yaptığını birçok Avrupalı lider yapmalıydı. Ama onlar İsrail’e destek oldular.

Obama: İşgalden vazgeçilebilecek mi? Obama bunu başarabilecek mi? Barış için Obama’dan fazla umudum yok. Aslında Suriye ile barış 5 dakikalık iş. Çekilirsin Golan tepelerinden olur biter. Ama olur mu? Aslında Obama ile ilgili olumlu işaretler geldi ama galiba sadece küçük bir gelişme olacak. Hem küçük, hem geç!

İsrail kamuoyu:Yazdıklarım çoğunluğun hoşuna gitmiyor. Çünkü İsrail’de tekdüze bir kamuoyu var ve bunun temelleri eğitimde atılıyor. Bana ‘Mısır bile bizi destekliyor sana ne oluyor!’diyenler var. Herşeye karşın İsrail açık bir toplum ve pek çok şey hoşgörüyle karşılanabiliyor. Örneğin Gazze’ye saldırıldığı gün Tel Aviv’de savaş karşıtı gösteriler oldu. Zordur bu yürüyüşlere katılmak. (Catrin’le beraber yürüdük) O yürüyüşlerde fazla Yahudi yoktu. Ama dediğim gibi İsrail açık bir toplum. Başka bir örnek, beni ‘Biri Bizi Gözetliyor’un İsrail versiyonuna konuk olarak çağırmaları. Sizden nefret etseler bile sizi yok saymıyorlar…

İsrail basını:İsrail basınında sansür yok. Açık. Herkes istediğini yazabiliyor. Ama nedense herkes aynı şeyi yazıyor! Örneğin herkes Gazze operasyonunu gönülden destekledi. Ben sansür olmasını, buna tercih ederdim!..

Filistin ve demokrasi:İsrail olarak Filistinlileri demokrasiye zorladık. Hatta seçime dönemin ABD başkanı Jimmy Carterde süpervizör olarak katıldı. Ve sürpriz! FKÖ’den bıkan Filistinliler farklı oy kullandı. Hamas’ı seçti. Bu duruma Dünya şöyle dedi: Biz demokrasi istiyoruz ama siz bizim istediğimize oy vermediniz!.. Ortaya bir sandık konuyorsa sonucuna herkes saygı göstermeli. Bugün Hamas’ı muhatap almayan İsrail yönetimi sırf bu tutumu nedeniyle ilerde daha radikal bir grupla muhatap olabilir. Çünkü İsrail vakti zamanında FKÖ’ye de terörist muamelesi çekmişti. Sonuçta Filistin’de laik bir yönetim olmasını ben de isterim. Ama bu benim yapabileceğim bir şey değil.

***

Ve Ekonomist muhabiri Catrin Ormestad… İlk kez karşılaştığınız halde, yıllardır tanışıyormuş hissi veren, içten, bir güzel insan.

O’nun izlenimleri, onun yaşadıkları çok daha farklı. Çünkü o İsveçli.

Şu laf bile bölgede yaşadıklarını özetlemek için yeterli:

‘3 yıldır İsrail’de gazeteciyim. 300 yılda bu deneyimi yaşayamazdım İsveç’te.’

Bunlar da Catrin’in anlattıklarından bazı pasajlar:

- Uluslararası basın olarak her seferinde bir şeyleri aşmak bir yerlere ulaşmak zorundayız. Bir keresinde Gazze’ye girmek için Suriyeli bir doktorun yanında hemşire kılığına girdim.

- İsrail bölgedeki tek demokrasi olduğunu söyler ama uluslararası medyaya yaklaşımı bile bu demokrasinin sorgulanmasını gerektirir.

- Serseri bir kurşun sekmiş ve 8 aylık hamile bir kadının karnına saplanmış. Bebek doğmadan ölmüş. Hastanede, kadının yattığı yatağın yanındaki yatakta oturdum, röportaj yapmaya çalışıyorum. O sırada birileri geldi ve elle çizilmiş bir bebek resmini duvara astılar. Bu Filistin’de bir gelenekmiş. Ölenlerin fotoğrafı asılırmış. Anne karnında ölen bebeğin fotoğrafını çekemeyecekleri için elle resmini çizmişler. Bu olay beni çok sarstı. Bir gazeteci olarak ağlamamam gerekiyordu ama ağladım. Gazze’den ayrılırken de aynı şeyi yaptım. Çünkü bir daha oraya dönemeyeceğimi biliyordum.

***

Sonuç?

Şu iki güzel insanın anlattıkları ve söylemleri ‘İsrail ve Avrupa’ konusunda ‘toptancı’düşünenlere, tek bir İsrail ve/veya tek bir Avrupa varmış gibi tavır takınanların kulağına küpe olsun. Şu iki insanın varlığı, ‘böyle insanlar yaşıyorsa bu gezegende, insanlıktan umudu tamamen kesmemek için nedenler de yaşıyor’ duygusu oluşturuyor bence.