Üniversite yıllarında aldığım dev ekonomi sözlüğü, muhabirliğe başladığım ilk günlerde imdadıma yetişiyordu. Şimdi ise yerini internet aldı…

Her ne kadar ekonomi eğitimi alsakta, biliyorsunuz kullanılmayan bilgiler bir süre sonra unutuluveriyor. Ancak eğitim yıllarında ne işimize yarayacak dediğimiz kavramlar, artık günlük hayatta kullandığımız kelimeler arasına giriverdi.Yine de unutanlar ve öğrenmek isteyenler için bu kavramların üzerinden kısaca geçelim derim;

Gayri safi milli hasıla (GSMH) : Ülke ekonomisi tarafından bir yıl boyunca üretilen sermaye, mal ve hizmetlerin veya yaratılan katma değerlerin toplam piyasa değeri

Milli gelir : Bir ülkede bir dönemde yaratılan mal ve hizmetlerin parasal değerlerinin toplamından, amortismanların ve vasıtalı vergilerin çıkarılmasından sonra geriye kalan parasal değer

Kişi başına düşen milli gelir: Belli bir dönemde yaratılan milli gelirden kişi başına düşen pay. Milli gelirin ülke nüfusuna bölünmesiyle bulunur

Kriz: Ekonomik büyümenin aniden ve keskin bir şekilde negatife düşmesi (Bunu sanırım 2001 krizinde en iyi şekilde öğrendik)

Enflasyon: Fiyatların şişmesi. Bir başka deyişle toplumdaki para miktarının, mevcut ürün ve hizmetlerden daha hızlı artmasıdır. Enflasyonla fiyatlar yükselir, paranın satın alma gücü azalır.(Kesin bir kural olmamakla beraber ideal seviyesi yüzde 2 civarıdır )

Bütçe açığı: Kamunun harcamalarının gelirlerinden fazla olması.

Dış ticaret açığı: Mal ithalatının ihracatından fazla olması.

Cari açık: Toplam mal ve hizmet ithalatının ihracat ve yatırım gelirlerinden fazla olması. (Yatırım geliri negatif de olabilir). Ya da ülke içindeki yatırımların tasarruflardan fazla olması.

Cari fazla: Ekonomik aktörlerin kendi ülkesine değil de başka ülkelere yatırım yapmayı tercih etmesi.(Fiziki olması şart değil, döviz rezervi biriktirmek de o dövizi basma hakkı olan ülkeye yatırım yapmak demektir)

Dış borç: Devletin, özel şirketlerin ve bireylerin dışarıya olan toplam borcu.

İç borç: Devletin kendi vatandaşlarına olan borcu.

Kamu borç stoku: Devletin dışarıya olan borcu ile içeriye olan borcunun toplamı

Hiper enflasyon: Enflasyonun kontrolden çıkması (bazıları fiyatların aylık bazda yüzde 50 artışını hiper enflasyon diye tanımlar, ancak üzerinde anlaşılmış kesin bir tanım yoktur)

Kronik enflasyon: Enflasyonun kalıcı bir şekilde yüksek (yüzde 10′un üzerinde) seyretmesi ancak hiperenflasyona da dönüşmemesi. En önemli nedeni ekonomideki aktörlerin ürettiğinden daha fazla gelir kapma savaşıdır. En önemli etkisi, gelir dağılımını sürekli olarak bozmasıdır.

Deflasyon: Fiyatların düşmesi

Depresyon(buhran): Resesyonun uzun süreni (En klasik örnek: 1929 buhranı)

Resesyon: En az iki çeyrek üst üste negatif büyüme (Türkiye’de üç çeyrek dönemde büyüme hızının yüzde -1 ile yüzde 2 arasında kalması durgunluk olarak tanımlanır)

Dezenflasyon: Fiyatların artış hızının azalması

Stagflasyon: Enflasyon ve resesyonun aynı anda yaşanması